Kitosan'ın Doku İyileştirici Etkisi

Kitosan'ın Bitkilerde Doku İyileştirme (Rejenerasyon) Becerisi

Kitosan (chitosan) bitkilerde doku iyileşmesi ve rejenerasyonu destekleyen, oldukça iyi çalışılmış bir biyopolimerdir. Etkisi tek bir mekanizmaya değil, FİZYOLOJİK, HÜCRESEL VE MOLEKÜLER birkaç sürecin birlikte çalışmasına dayanır.

Yara İyileşmesi ve Kallus Oluşumu

Bitkilerde kesilme, böcek zararı veya mekanik(Yağmur-Rüzgar-Güneş) hasar sonrası:

  • Kitosan, yara bölgesinde kallus (iyileşme dokusu) oluşumunu hızlandırır.
  • Hücre bölünmesini (mitozu) teşvik eder.
  • Yaralı dokuda hücre duvarı yeniden yapılanmasını destekler.

Özellikle:

  • Aşı noktalarında,
  • Çelikle çoğaltmada,
  • Budama gibi işlemler nedeniyle;

Bitki yüzeylerinde oluşan doku hasarlarının hızlıca iyileşmesine katkı sağlar.

Bitkisel Savunma Sistemini Aktive Etmesi (Elicitor Etkisi)

Kitosan, bitkide “saldırı varmış gibi” algılanan bir moleküldür.

Bu sayede:

  • Fenilalanin amonyak liyaz (PAL) aktivitesi artar.
  • Lignin ve fenolik bileşik sentezi hızlanır.
  • Yaralı dokuda daha hızlı sertleşme ve kapanma olur

Bu süreç:        

Hem iyileşmeyi hızlandırır,
Hem de patojen girişini sınırlar.

Hücre Duvarı ve Membran Stabilizasyonu

Kitosan:

  • Hücre duvarındaki pektin ve selüloz yapılarla etkileşir.
  • Yaralı bölgede hücrelerin dağılmasını önler.
  • Su kaybını azaltan yarı geçirgen bir film oluşturur.

Bu özelliği KİTOSAN în bitkisel yara bandı gibi çalışmasını sağlar.

Hormon Dengesi Üzerine Etkisi

Araştırmalar kitosanın:

  • Oksin (IAA) ve
  • Sitokinin

sinyal yollarını dolaylı olarak etkilediğini gösteriyor.

Sonuç olarak:         

  • Hücre bölünmesi artar.
  • Rejeneratif büyüme (sürgün/kök oluşumu) hızlanır.

Bu yüzden:

  • Doku kültürü
  • In vitro rejenerasyon

Köklenme denemeleri için de kullanılır.

Antioksidan Ve Stres Azaltıcı Etkiler

Yaralanma bitkide oksidatif stres oluşturur.

Kitosan:      

  • SOD, CAT, POD gibi antioksidan enzimleri aktive eder.
  • Hücre ölümünü (nekroz) azaltır.
  • Canlı dokunun korunmasını sağlar.

Bu, rejenerasyonun devam edebilmesi için kritik bir faktördür.

Antimikrobiyal Koruma

Yara yerleri patojenler için açık kapıdır.

Kitosan:       

  • Bakteri ve mantar hücre zarlarını bozar
  • Özellikle fungal enfeksiyonları baskılar
  • Kimyasal fungisitlere göre çok daha nazik ve çevrecidir.

Pratik kullanım Alanları

Bitkilerde kitosan şu amaçlarla kullanılır:

  • Budama sonrası yara kaplama.
  • Aşı macunları
  • Çelik köklendirme solüsyonları.
  • Doku kültürü ortam katkısı
  • Yaprak veya gövdeye düşük doz sprey uygulaması.

Sınırlar Ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Bitki türüne göre etki değişir.
  • Molekül ağırlığı ve deasetilasyon. derecesi sonucu ciddi etkiler.
  • Tek başına mucize değildir; besin ve çevresel koşullarla birlikte çalışır.

Kısaca özetlersek:                                                                                       

Kitosan, bitkilerde rejenerasyonu hızlandıran bir “biyolojik tetikleyici”dir.
Yara iyileşmesi, kallus oluşumu, savunma ve hücre yenilenmesini aynı anda destekler.

Scroll to Top